Burgers mee laten praten over Europa, vervuilende industrie aanpakken, beter onderwijs, iedereen de kans om te werken, bewustwording over Europa vergroten, stimuleren van mobiliteitscentra, milieuonderzoek bundelen, gelijkwaardige basisgezondheidszorg, gecontroleerde arbeidsmigratie en een Europes politie naar FBI-model. Daarover gaan de tien aanbevelingen die de deelnemers aan de Europese burgerraadpleging, 44 willekeurige Nederlanders, vandaag deden aan Europese beleidsmakers, aan het eind van een weekendlang intensief discussieren over de toekomst van Europa.

De inzet van de burgerraadpleging was: aanbevelingen doen voor een sociaal rechtvaardig en economisch sterk Europa. En die aanbevelingen kwamen er, na anderhalve dag intensief discussieren. De nog wat algemeen geformuleerde ‘punten van zorg’ die in de eerste gespreksronde werden geinventariseerd (economische crisis, werkloosheid, milieu, vergrijzing, betaalbaarheid van de zorg, migratie) werden in daaropvolgende rondes uitgebreid en geconcretiseerd. Dat ging met pittige discussies gepaard, waarbij standpunten niet alleen werden uitgewisseld, maar ook aangevallen en verdedigd. Een proces dat uiteindelijk leidde tot tien aanbevelingen voor het Europees parlement (voor de volledige tekst van de aanbevelingen: zie onderaan dit bericht).

Doorsnee bevolking
De 44 Nederlanders die zich afgelopen weekend vrijwillig ‘opsloten’ in het Kurhaus in Den Haag om te praten over de toekomst van Europa, vormen een doorsnee van de Nederlandse bevolking. Hun leeftijd varieerde van 21 tot 69, hun dagelijkse bezigheden van student tot ondernemer, van huisvrouw tot tolk. Ze hadden zichzelf niet aangemeld maar waren geselecteerd: ze hadden dus ook geen bovengemiddelde interesse in politiek of Europa. Wel ontvingen ze voor aanvang wat informatie over wat de Europese Unie doet en over sociale en economische issues.

In debat met Europarlementariers
De aanbevelingen werden op zondagmiddag gepresenteerd aan enkele (kandidaat)Europarlementariers: Judith Sargentini (GroenLinks), Jeanine Hennis-Plasschaert (VVD), Nicole van Gemert (SP) en Louisl Meuleman (PvdA). De politici waren aangenaam verrast door de veelzijdigheid van de aanbevelingen (Sargentini) en onder de indruk van de voorstellen die gedaan werden (Meuleman). Meuleman noemde de ideeen ‘ inspirerend’. Alle politici zouden de aanbevelingen zeker bespreken met hun Europese en nationale collega-politici, beloofden ze de deelnemers. Die tijdens het debat van zich lieten horen als ze zich niet serieus genomen voelden: tenslotte hadden ze niet voor niets het hele weekend gewerkt om tot deze aanbevelingen te komen.

‘De overheid is niet slim genoeg om het alleen te doen’
De burgerraadpleging werd op zaterdagochtend ingeleid door een aantal prominente sprekers. Ludolf van Hasselt, hoofd van de vertegenwoordiging van de Europese Commissie in Nederland, wees op het verschil in aandacht dat de Nederlandse maatregelen om de economische crisis te bestrijden vorige week kregen (twee dagen lang op alle voorpagina’s) en die van Europa, die een week eerder werden afgesproken (een hoekje op pagina 10 of verder in de krant). ‘ En welke maatregelen denkt u dat het belangrijkst zijn?’ , was zijn retorische vraag. Paul Kalma, Tweede Kamerlid en indiener van een motie die burgerraadplegingen als deze moet bevorderen, stelde: ‘Burgers zijn meer dan kiezers. En de overheid is gewoon niet slim genoeg om het alleen te doen.’  Frank van Heemskerk, staatssecretaris van Economische Zaken, wees op het belang van een ‘ breed draagvlak’  voor Europa: ‘Want Europese integratie is pas echt succesvol als de burger achter Europese samenwerking staat.’

Aanbevelingen – en dan?
De Europese burgerraadplegingen, die in maart in alle 27 EU-landen plaatsvonden en waaraan 1600 Europese burgers deelnamen, leverden in totaal 270 aanbevelingen op. In april worden hieruit door alle deelnemers de 15 meest relevante aanbevelingen geselecteerd en deze worden op de Europese Top van Burgers op 10 en 11 mei aan de Europese politici overhandigd. Het nieuwe Europese Parlement, dat op 4 juni verkozen wordt, moet daar vervolgens werk van gaan maken.

Onderzoeksgegevens
De Nederlandse versie van de Europese burgerraadpleging is geleid door Monique Leyenaar, hoogleraar Politicologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Zij is deskundig op het gebied van burgerparticipatie. Behalve aanbevelingen levert het project voor haar veel onderzoeksgegevens op: Leyenaar leidt een grootschalig onderzoek naar deze vorm van burgerparticipatie. In dat kader zijn en worden alle deelnemers aan de 27 Europese burgerfora vier keer over hun kennis en standpunten inzake de Europese sociale en economische politiek ondervraagd: vier weken vóór het forum; bij aanvang van het weekend; aan het eind van het weekend en na de Europese verkiezingen.

Enkele citaten van deelnemers aan de Europese burgerraadpleging in Nederland:
‘ Niet alle wetten en regels moeten in heel Europa gelijk zijn, daar moet je als land een keus in hebben. Neem onze euthanasiewetgeving: die wil ik graag behouden. Maar ze hoeft geen standaard te worden voor elk EU-land.’
‘ Het Europees Parlement moet meer naar buiten treden, duidelijk maken wat het doet.’
‘ Wat hier in de discussie speelt, zie je ook in de politiek. Iedereen blijft maar punten aandragen, terwijl we naar een consensus moeten werken.’
‘We gaan als een speer! Je kunt ons zo naar Brussel afvaardigen!’

 
De tien aanbevelingen van de Europese burgerraadpleging in Nederland

1.    De Europese Commissie en het Europees Parlement (in samenwerking met nationale en lokale politici) dienen burgers bewust te maken van de burgerparticipatie mogelijkheden, met als doel deze participatie te verhogen door
a.     laagdrempelige informatie over EU-participatie door te geven via de dagelijkse leefwereld van mensen (vooral jongeren en ouderen), zoals  soaps, tijdschriften, profielwebsites, festiviteiten, tv spelletjes en beurzen en
b.    periodiek burgerraadplegingen te houden.

2.    De EU moet vervuilende industrie hervormen door te investeren in nieuwe en schone productieprocessen en technologieën, zodat de doelstellingen van 2020 worden gehaald. Daarbij moet worden gestreefd naar behoud van werkgelegenheid en een verbeterde concurrentiepositie.

3.    Het onderwijsniveau moet in de hele EU worden verhoogd.
(1) de EU verplicht lidstaten laaggeletterdheid terug te dringen met minimaal 20% in 2020 door a) onderzoek, b) taboedoorbreking en c) gratis lokale cursussen en gemeenten moeten worden afgerekend op het resultaat en
(2) op EU-niveau moet worden vastgelegd dat a) onderwijs tot 21 jaar kosteloos is en b) er centrale minimumeisen komen.

4.    De EU moet ouders en mensen met zorgtaken in staat stellen volwaardig deel te nemen aan het arbeidsproces, door te investeren in:kinderopvang, ouderschapsverlof, zorgverlof en omscholing. De EU dient hiervoor binnen drie jaar minimum normen te formuleren.

5.    De EU dient voor 2011 een richtlijn op te stellen die lidstaten verplicht om de bewustwording van Europa bij verschillende groepen burgers te vergroten. Verschillende groepen kunnen worden bereikt via het onderwijs door lespakketten op te nemen in het curriculum. Volwassenen kunnen worden bereikt via vakbladen, belangenverenigingen, internet en kranten.

6.    De EU ondersteunt en stimuleert lidstaten bij het organiseren van mobiliteitscentra. Deze mobiliteitscentra houden overdraagbare kennis en vaardigheden van werknemers op peil, waardoor eenvoudiger doorgestroomd kan worden naar nieuwe en andere functies. Dit gebeurt door een onafhankelijk EU-orgaan dat uitwisseling van ervaringen coördineert, deskundig advies verstrekt en subsidies uitreikt.

7.    De EU moet het milieu een innovatieve impuls geven door milieuonderzoek binnen de lidstaten te bundelen. Bindende doelen voor het onderzoek moeten worden gesteld en innovatieve toepassingen moeten worden beloond.

8.    De EU moet, op basis van overeenstemming tussen de lidstaten, voor 2015 een gelijkwaardige basiszorg voor elke EU-inwoner bewerkstelligen met eventuele steun van EU-subsidie. Deze subsidie zal afhankelijk zijn van de draagkracht van de individuele lidstaten.

9.    De Europese Commissie dient voor 2012 het 'blue card systeem '(gecontroleerde arbeidsmigratie) te verruimen. Dit moet gelden voor de hele EU. Verder moet de optie worden ingevoerd om het arbeidscontract na twee jaar te kunnen verlengen. Het verlengen dient afhankelijk te zijn van behoeftes van de arbeidsmarkt.

10.    De Europese Commissie dient voor 2020 een Europese politie op te richten om grensoverschrijdende criminaliteit aan te pakken. Deze Europese politie moet boven de nationale politiemachten staan (zoals de FBI).