(klik hier voor het volledige rapport met foto's et cetera)

Over de Europese Burgerraadplegingen 2009

De Europese burgerraadplegingen 2009 (EBR 2009) brengen burgers uit alle 27 EU-lidstaten bijeen om in de periode die aan de Europese verkiezingen 2009 voorafgaat te debatteren over de vraag:

“Wat kan de EU doen voor onze economische en sociale toekomst in een geglobaliseerde wereld?”

Een online debat
Een pan-Europees online debat vormde de eerste fase van de Europese burgerraadplegingen 2009. Tussen 1 januari en maart 2009 werd iedereen (ook niet deelnermers) uitgenodigd om deel te nemen en voorstellen te doen voor onze economische en sociale toekomst. Deze voorstellen zijn meegenomen  tijdens het weekend van de Europese burgerraadpleging in Nederland.

27 identieke conferenties
De 27 Europese burgerraadplegingen werden bijgewoond door in totaal 1610 burgers, die de demografische samenstelling van hun land weerspiegelen en die willekeurig werden gekozen door bureaus voor opinieonderzoek. Deze identieke conferenties werden gelijktijdig gehouden in telkens negen landen gedurende drie weekends in maart 2009, en vormen de kern van het EBR-proces. De Europese burgerraadplegingen werden niet overal op exact dezelfde wijze georganiseerd. Alle beraadslagingen volgden wel hetzelfde basisschema, maar de omvang van deze evenementen varieerde van 30 tot 150 deelnemers. Op de tweede dag kregen de burgers een unieke kans om hun aanbevelingen met kandidaat-Europarlementsleden te bespreken, in de periode die aan de Europese verkiezingen voorafgaat.

Een Europese Burgertop
Op 10 – 11 mei 2009 wordt er in Brussel een Europese Burgertop gehouden, bijgewoond door 150 deelnemers uit de 27 raadplegingen. Hier leggen de burgers de laatste hand aan de dan 15 geselecteerde Europese aanbevelingen, die ze zullen bespreken met Europese beleidsmakers.
Regionale conferenties
In de herfst van 2009 worden de aanbevelingen van de burgers tijdens regionale conferenties besproken met de nieuw verkozen leden van het Europees Parlement en met andere opinieleiders.

Partners
De Europese burgerraadplegingen worden georganiseerd door een groep onafhankelijke non-profit organisaties, zoals stichtingen, NGO's, universiteiten en denktanken uit alle EU-lidstaten, geleid door de Koning Boudewijnstichting. De EBR 2009 wordt mede gefinancierd door de Europese Commissie binnen haar ‘Debate Europe’-programma, de Koning Boudewijnstichting, Compagnia di San Paolo, Robert Bosch Stiftung, ING en andere stichtingen die activiteiten steunen op nationaal niveau.

De Europese burgerraadpleging in Nederland

De Europese burgerraadpleging in Nederland bracht op 28 en 29 maart 44 burgers in Den Haag bijeen om de Nederlandse aanbevelingen voor de economische- en sociale toekomst van Europa uit te werken. De burgers die deelnamen aan de raadpleging werden willekeurig geselecteerd en weerspiegelen de diversiteit van de Nederlandse bevolking qua leeftijd, geslacht en beroep.
Het evenement werd georganiseerd door de Radboud Universiteit uit Nijmegen. De Europese Burgerraadplegingen zijn geïnitieerd door de onafhankelijke Koning Boudewijnstichting uit België.
.
De Burgerraadpleging vond plaats in het Kurhotel in Den Haag.
Bij de opening waren er drie gastsprekers: Frank Heemskerk (Staatssecretaris Economische Zaken), Ludolf van Hasselt (Hoofd Vertegenwoordiging Europese Commissie in Nederland) en Paul Kalma (Lid van de Tweede Kamer).
Het resultaat, 10 aanbevelingen, werd tijdens een publieke slotzitting gepresenteerd, waarbij de burgers hun aanbevelingen aanboden aan vier (kandidaat)-Europarlementariërs Jeanine Hennis-Plasschaert (VVD), Judith Sargentini (GroenLinks), Nicole van Gemert (SP) en Louis Meuleman (PvdA).   Als gespreksleiders traden op Anna van der Vleuten en Sebastiaan Princen.

Dit verslag geeft een kort overzicht van de gang van zaken en presenteert de resultaten van de Europese burgerraadpleging in Nederland. Bij de afsluiting is dit verslag uitgedeeld aan burgers en andere deelnemers. Een uitgebreid verslag zal eind april beschikbaar zijn.. Neem daarvoor contact op met de organisatoren.

Punten van zorg

Wat zijn de punten van zorg  van de deelnemers over de economische en sociale toekomst van de Europese Unie?

De voornaamste punten van zorg kunnen worden ondergebracht in zes ruim gedefinieerde categorieën . Hieronder volgen deze met per categorie een aantal meer specifieke punten van zorg.

Tekortkomingen EU  
•    Er is geen Europese leider (president) 
•    Gebrek aan Europees veiligheidsbeleid: te weinig samenwerking
•    Gebrek aan leiderschap binnen de EU
•    Gebrek aan vrijheid van meningsuiting en echte democratie
•    Gebrek aan slagvaardigheid
•    Geen inspraak van burgers bij EU uitbreiding 
•    Misbruik en te weinig controle EU subsidies
•    Ondoorzichtigheid organisatie EU: te veel talen, te veel personen etc. 
•    Te complexe en ver van de werkelijkheid afstaande regelgeving 

Europees bewustzijn 
•    Burgers hebben een gebrek aan kennis van- en betrokkenheid bij Europa
•    Communicatie tussen burgers 
•    De EU moet lidstaten meer tijd geven om tot één  Europa te komen
•    De munten zijn niet uniform en dat geeft geen Europees gevoel
•    Gebrek aan eenduidig buitenlands EU beleid
•    Laag bewustzijn van jongeren over de voordelen van Europa
•    Te weinig maatschappelijke betrokkenheid van iedereen
•    Te weinig medezeggenschap burgers
•    Te weinig interesse voor Europa

Verschillen binnen Europa
•    Achterstand nieuwe lidstaten, verzwakking EU  
•    Afstandelijkheid in de communicatie vanuit/over de EU
•    Behoud van eigen identiteit
•    Cultuurverschillen
•    Er is geen uniforme regelgeving 
•    Gebrek aan samenwerking; relatie zorg en werk; we moeten meer van elkaar leren
•    Geen consistent economisch en sociaal beleid tussen de lidstaten  
•    Verlies van sportief talent door versnipperd beleid 

Milieu 
•    Milieu en duurzaamheid
•    Milieu: geen gelijke regelgeving 
•    Milieu: ongelijke handhaving regels 
•    Milieu: vervuiling lucht, grond en water (vnl in Oost Europa) 
•    Milieuregelgeving moet door EU geregeld worden. Moet veel meer prioriteit krijgen
•    Zorg voor het milieu

Vreemdelingenbeleid  
•    Asielzoekers zijn te weinig verspreid over Europa 
•    Discriminatie (bekrompenheid)
•    Islamisering
•    Steeds meer extremistische jongeren in de hele EU
•    Te weinig taalkennis bij migranten
•    Gebrekkig vreemdelingenbeleid

Veiligheid 
•    (ideologische) Europese netwerken kunnen ook negatieve gevolgen hebben (bv terrorisme, georganiseerde misdaad,...) 
•    Criminaliteit als gevolg van vrij verkeer mensen  
•    Criminaliteit door de open grenzen
•    Criminaliteit wordt te weinig aangepakt 
•    Veiligheid (in brede zin)  
•    Vrede en veiligheid 

Aanbevelingen

1.    De Europese Commissie en het Europees Parlement (in samenwerking met nationale en lokale politici) dienen burgers bewust te maken van de burgerparticipatie mogelijkheden, met als doel deze participatie te verhogen door
a.     laagdrempelige informatie over EU-participatie door te geven via de dagelijkse leefwereld van mensen (vooral jongeren en ouderen), zoals  soaps, tijdschriften, profielwebsites, festiviteiten, tv spelletjes en beurzen en
b.    periodiek burgerraadplegingen te houden.
Gesteund door 94,7%

2.    De EU moet vervuilende industrie hervormen door te investeren in nieuwe en schone productieprocessen en technologieën, zodat de doelstellingen van 2020 worden gehaald. Daarbij moet worden gestreefd naar behoud van werkgelegenheid en een verbeterde concurrentiepositie.
Gesteund door 91,2 %

3.    Het onderwijsniveau moet in de hele EU worden verhoogd.
(1) de EU verplicht lidstaten laaggeletterdheid terug te dringen met minimaal 20% in 2020 door a) onderzoek, b) taboedoorbreking en c) gratis lokale cursussen en gemeenten moeten worden afgerekend op het resultaat en
(2) op EU-niveau moet worden vastgelegd dat a) onderwijs tot 21 jaar kosteloos is en b) er centrale minimumeisen komen.
Gesteund door 83,8%

4.    De EU moet ouders en mensen met zorgtaken in staat stellen volwaardig deel te nemen aan het arbeidsproces, door te investeren in:kinderopvang, ouderschapsverlof, zorgverlof en omscholing. De EU dient hiervoor binnen drie jaar minimum normen te formuleren.
Gesteund door 78,4%

5.    De EU dient voor 2011 een richtlijn op te stellen die lidstaten verplicht om de bewustwording van Europa bij verschillende groepen burgers te vergroten. Verschillende groepen kunnen worden bereikt via het onderwijs door lespakketten op te nemen in het curriculum. Volwassenen kunnen worden bereikt via vakbladen, belangenverenigingen, internet en kranten.
Gesteund door 75,7%

6.    De EU ondersteunt en stimuleert lidstaten bij het organiseren van mobiliteitscentra. Deze mobiliteitscentra houden overdraagbare kennis en vaardigheden van werknemers op peil, waardoor eenvoudiger doorgestroomd kan worden naar nieuwe en andere functies. Dit gebeurt door een onafhankelijk EU-orgaan dat uitwisseling van ervaringen coördineert, deskundig advies verstrekt en subsidies uitreikt.
Gesteund door 75,0%

7.    De EU moet het milieu een innovatieve impuls geven door milieuonderzoek binnen de lidstaten te bundelen. Bindende doelen voor het onderzoek moeten worden gesteld en innovatieve toepassingen moeten worden beloond.
Gesteund door 72,7

8.    De EU moet, op basis van overeenstemming tussen de lidstaten, voor 2015 een gelijkwaardige basiszorg voor elke EU-inwoner bewerkstelligen met eventuele steun van EU-subsidie. Deze subsidie zal afhankelijk zijn van de draagkracht van de individuele lidstaten.
Gesteund door 71,8%

9.    De Europese Commissie dient voor 2012 het 'blue card systeem '(gecontroleerde arbeidsmigratie) te verruimen. Dit moet gelden voor de hele EU. Verder moet de optie worden ingevoerd om het arbeidscontract na twee jaar te kunnen verlengen. Het verlengen dient afhankelijk te zijn van behoeftes van de arbeidsmarkt.
Gesteund door 68,6%

10.    De Europese Commissie dient voor 2020 een Europese politie op te richten om grensoverschrijdende criminaliteit aan te pakken. Deze Europese politie moet boven de nationale politiemachten staan (zoals de FBI).
Gesteund door 60,5%
 

1.    Hoe werden de resultaten bereikt?

Het online debat
Vanaf 1 januari 2009 tot enkele dagen voor de nationale beraadslagingen vond er een pan-Europees online debat plaats, waarbij mensen uit heel Europa werden uitgenodigd om hun ideeën naar voren te brengen en te discussiëren over wat de EU kan doen om onze economische en sociale toekomst vorm te geven. Dit debat vond plaats in de nationale talen van elk land, zodat iedereen zijn of haar stem kon laten horen en voorstellen kon doen. De tien populairste voorstellen uit het online debat in Nederland waren één van de inputs voor de burgers die deelnamen aan de Europese burgerraadpleging in Nederland. De burgers kregen ook de meest gestemde voorstellen te zien van de online debatten in de 8 andere landen die tegelijkertijd hun nationale raadpleging hielden.
Het deliberatieproces tijdens de nationale raadplegingen
De resultaten van de nationale raadplegingen zijn een combinatie van zorgvuldig geleide gropesdiscussies onder burgers en de uitwisseling van resultaten tussen nationale raadplegingen die plaatsvinden in heel Europa. Commentaar van deskundigen garandeerden de haalbaarheid van de aanbevelingen die werden uitgewerkt door de burgers. Op elk evenement werden de burgers begeleid door tafelgespreksleiders die het proces bewaakten en ervoor zorgden dat elke stem werd gehoord. Rapporteurs voerden alle goedgekeurde bijdragen in een centraal databasesysteem in. Vóór het evenement ontvingen de burgers achtergrondinformatie over het project en over de bevoegdheden en activiteiten van de EU. Enige voorkennis was niet nodig.

Het team

Projectleider: Monique Leyenaar (Radboud Universiteit)
Dagvoorzitter: Bert Blonk (Blonk Training)
Moderatoren: Joke Koningh, Hedzer Kooistra, Frank Meelker, Marc Pauly, Bas van Stokkom
Rapporteurs:  Rense Bos, Eva Hendricks, Kristof Jacobs, Niels Spierings, Saskia Hollander
European Integrator : Nele Verbruggen (Koning Boudewijnstichting)
Redactieteam: Kees Niemöller, Myriam Jans, Ruud Vos
Europa deskundigen: Anna van Vleuten (Radboud Universiteit),
                                      Sebastiaan Princen (Universiteit Utrecht)
Event Manager: Corine Jansen (Actorion Communicatie)
Perscontacten: Anja van Kessel (Radboud Universiteit)
 

Indrukken van de Europese burgerraadpleging in Nederland
   
“Soms krijg je een negatief beeld juist doordat je ergens niets van af weet. De betrokkenheid van en met de EU moet groter zijn.” Ria, 59, Nieuwegein

“Normaal gesproken ben ik niet zo bezig met Europa. En ik vind het nog steeds complexe materie, maar nu is me wel wat meer duidelijk geworden.”Ron, 36, Rotterdam.

“Als wij het serieus nemen en de ontvanger neemt het serieus, dan heeft zo’n burgerraadpleging zeker zin. En wij nemen het zeker serieus,”Arjen, 22, Apeldoorn

“Europese integratie is pas echt succesvol als ook de burger achter Europese samenwerking staat.”Frank Heemskerk, Staatsecretaris van Economische Zaken.
   

„Het is zo interessant. Eigenlijk willen we er meer tijd aan besteden. Maar er komen hier echt wel tien goede dingen uit de bus.“ Bart, 61, Den Bosch.   

“We gaan als een speer. Je kunt ons compleet afvaardigen naar Brussel.” Peter, 69, Zwanenburg.

Wat gebeurt er met deze resultaten?

De Europese Burgerraadpleging in Nederland is één van de 27 raadplegingen die in maart 2009 zijn gehouden in alle EU-lidstaten. Elke nationale raadpleging komt met aanbevelingen over de economische en sociale toekomst van Europa.

Op basis hiervan wordt een Europees overzicht van nationale aanbevelingen samengesteld, dat wordt uitgewerkt na de laatste ronde van nationale raadplegingen op 28/29 maart 2009. In april discussiëren alle burgers opnieuw over deze aanbevelingen uit alle 27 Lidstaten en worden uiteindelijk 15 Europese aanbevelingen gekozen door de burgers die aanwezig waren op de nationale raadplegingen.

Deze 15 Europese aanbevelingen vormen de basis van de Europese Burgertop die op 10 en 11 mei 2009 zal worden gehouden in Brussel. Op deze top zullen 150 burgers die hun nationale raadpleging bijwoonden discussiëren over de Europese aanbevelingen en over de haalbaarheid en beleidsrelevantie van hun eisen en suggesties. De leiders van de Europese instellingen en van de Europese politieke partijen hebben toegezegd om het debat met de burgers voort te zetten.

De Europese Burgertop geeft ook het startsein voor een reeks opvolgende debatten, waarbij de resultaten worden voorgesteld aan beleidsmakers op nationaal en Europees niveau en waarbij de resultaten verspreid worden via de deelnemende burgers naar het bredere publiek. Na de Europese verkiezingen is dit een belangrijke stap om het belang van burgerparticipatie bij beleidsvorming te onderstrepen en om de reikwijdte van de Europese burgerraadplegingen 2009 te vergroten.

Contact 

Voor meer informatie over de Europese Burgerraadpleging in Nederland, kunt u contact opnemen met

Monique  Leyenaar
Projectleider
Faculteit Managementwetenschappen
Radboud Universiteit Nijmegen
Postbus 9108
6500 HK Nijmegen
Nederland

E-Mail: M.Leyenaar@fm.ru.nl

Voor meer informatie over het Europese project en de Europese Burgerraadplegingen in de overige EU-landen kunt u contact opnemen met de projectcoördinator:

Stefan Schäfers
Europees Programma-adviseur
Koning Boudewijnstichting
Brederodestraat 21
B-1000 Brussel
België

E-Mail: schaefers.s@kbs-frb.be